เป็นความจริงที่ว่า “ความเชื่อ” กับ “ความคาดหวัง” เปลี่ยนพฤติกรรมของเรา และพฤติกรรมนั้นไปเปลี่ยนพฤติกรรมของคนอื่นอีกที ซึ่งบ่อยครั้งเราเองก็ไม่รู้ตัว ฉะนั้นจึงต้องตระหนักรู้ถึงอคติของตนให้มาก เพื่อที่จะระมัดระวังไม่ให้กระทบไปถึงคนรอบข้าง
 

แท้จริงแล้ว “ความสุขเป็นของขวัญส่วนบุคคล ที่สามารถส่งไปยังกลุ่มคนรอบตัวได้” ฉะนั้นหากเราตั้งกรอบความคิดอิงสถานการณ์ที่มีอิทธิพลต่อความสุขของคนเหล่านี้ ก็จะมีมุมมองชีวิตที่เปลี่ยนไป โดยอิงต่อความสุขของกันและกันมากขึ้น

เรามักได้ยินว่า “คำพูดหนึ่งคำของคุณเป็นพลังชีวิตให้ฉัน” แต่ไม่ค่อยได้ยินว่า “คำพูดของฉันหนึ่งคำเป็นพลังชีวิตให้คุณ” ไม่ใช่เพราะเราถ่อมตัว แต่เพราะไม่รู้จริงๆ ว่า อิทธิพลของตนส่งผลต่อคนอื่นได้มากแค่ไหน

เมื่อต้องตกอยู่ท่ามกลาง "ฝูงชน" สภาวะทางจิตของเราจะคล้ายกับมนุษย์ล่องหน ที่คิดว่าไม่มีใครมองเห็น จึงแสดงพฤติกรรมที่ไม่กล้าในเวลาปกติ หรืออาจเป็นพฤติกรรมวู่วามและไร้ศีลธรรมในบางครั้ง ฉะนั้นเราจึงต้องระมัดระวัง และเรียกสติตัวเองกลับมาให้ได้

การบอกว่าสถานการณ์คือตัวการของพฤติกรรมนั้น ไม่ได้หมายความว่าในสถานการณ์หนึ่ง จะได้เห็นทุกคนมีพฤติกรรมเดียวกันโดยไม่มีข้อยกเว้น ฉะนั้นเราจึงต้องมีกรอบความคิดที่มองโลกแบบค่าเฉลี่ยให้มากขึ้น เพื่อยอมรับ "ความบังเอิญ" และ "ข้อยกเว้น" ที่มีอยู่ เหมือนคำกล่าวที่ว่า แม้มีต้นทุนติดลบ หากขยันและอดทน ก็สามารถสร้างตัวเป็นมหาเศรษฐีหมื่นล้านได้ แต่เมื่อมองด้วยกรอบความคิดแบบค่าเฉลี่ย ก็ไม่ใช่ทุกคนที่มีสิ่งเหล่านี้จะเป็นมหาเศรษฐี

สปอตไลท์เอฟเฟค เป็นปรากฏการณ์ที่เราคิดไปเองว่า คนรอบตัวจะต้องสนใจไม่เรื่องใดก็เรื่องหนึ่งของเรา เหมือนกับนักแสดงนำบนเวทีที่มีสปอตไลท์ส่องอยู่ตลอดเวลา ซึ่งนั่นอาจเป็นการใส่ใจที่เกินความเป็นจริงไปมาก เราจึงต้องรู้จักปล่อยวางบ้าง

November 24, 2020

5M666 Banality of Evil

หากพูดถึงพฤติกรรมชั่วร้าย เรามักใช้กรอบความคิดที่มองว่า ไม่ใช่สิ่งที่คนทั่วไปจะกระทำได้ แต่ความจริงสิ่งนี้สามารถเกิดขึ้นได้ทั้งจากตัวตนภายใน และจากสถานการณ์ที่คนคนนั้นกำลังเผชิญอยู่ ฉะนั้นจะตัดสินการกระทำของใคร ต้องดูด้วยว่าเขาอยู่ในบริบทไหน

เวลาที่เราเชื่อว่าสิ่งที่ตนเลือกไม่ต่างจากสิ่งที่คนส่วนใหญ่เลือก และมองเป็น Norm หรือ standard ของสังคม ทำให้บ่อยครั้งก็นำไปสู่ปัญหาอื่นๆ ตามมา โดยเฉพาะในเรื่องของความขัดแย้ง ฉะนั้นจึงควรเข้าใจความแตกต่าง เพื่อให้เราจัดรูปแบบการใช้ชีวิตได้ดียิ่งขึ้น

บ่อยครั้งที่เรายึดตัวเองเป็นศูนย์กลาง เช่น พ่อแม่มักสอนเรื่องยากๆ เกินกว่าลูกจะเข้าใจ และตำหนิเขาทำนองว่า “เรื่องง่ายๆ แค่นี้ทำไมถึงไม่เข้าใจ” โดยหลงลืมไปว่า เรื่องเหล่านั้นอาจจะง่ายสำหรับผู้ใหญ่ แต่ยากสำหรับเด็กก็ได้ หรือลืมมองในมุมกรอบความคิดของเด็ก ว่าการสื่อสารนั้นอาจยังไม่ให้คำตอบที่ชัดเจนมากพอ

เป็นที่น่าสังเกตว่า นักกีฬาเหรียญเงินมักจะเปรียบเทียบความสำเร็จ "ที่ได้รับ" กับ ความสำเร็จ "ที่จินตนาการไว้" ซึ่งก็คือเป้าหมายสูงสุด อย่าง เหรียญทอง ทำให้ความสุขของพวกเขาน้อยกว่าที่ควรจะเป็น เนื่องจากเกิดความรู้สึก "เสียดาย" ขึ้นมาในภายหลัง

Load more

Play this podcast on Podbean App