สปอตไลท์เอฟเฟค เป็นปรากฏการณ์ที่เราคิดไปเองว่า คนรอบตัวจะต้องสนใจไม่เรื่องใดก็เรื่องหนึ่งของเรา เหมือนกับนักแสดงนำบนเวทีที่มีสปอตไลท์ส่องอยู่ตลอดเวลา ซึ่งนั่นอาจเป็นการใส่ใจที่เกินความเป็นจริงไปมาก เราจึงต้องรู้จักปล่อยวางบ้าง

November 24, 2020

5M666 Banality of Evil

หากพูดถึงพฤติกรรมชั่วร้าย เรามักใช้กรอบความคิดที่มองว่า ไม่ใช่สิ่งที่คนทั่วไปจะกระทำได้ แต่ความจริงสิ่งนี้สามารถเกิดขึ้นได้ทั้งจากตัวตนภายใน และจากสถานการณ์ที่คนคนนั้นกำลังเผชิญอยู่ ฉะนั้นจะตัดสินการกระทำของใคร ต้องดูด้วยว่าเขาอยู่ในบริบทไหน

เวลาที่เราเชื่อว่าสิ่งที่ตนเลือกไม่ต่างจากสิ่งที่คนส่วนใหญ่เลือก และมองเป็น Norm หรือ standard ของสังคม ทำให้บ่อยครั้งก็นำไปสู่ปัญหาอื่นๆ ตามมา โดยเฉพาะในเรื่องของความขัดแย้ง ฉะนั้นจึงควรเข้าใจความแตกต่าง เพื่อให้เราจัดรูปแบบการใช้ชีวิตได้ดียิ่งขึ้น

บ่อยครั้งที่เรายึดตัวเองเป็นศูนย์กลาง เช่น พ่อแม่มักสอนเรื่องยากๆ เกินกว่าลูกจะเข้าใจ และตำหนิเขาทำนองว่า “เรื่องง่ายๆ แค่นี้ทำไมถึงไม่เข้าใจ” โดยหลงลืมไปว่า เรื่องเหล่านั้นอาจจะง่ายสำหรับผู้ใหญ่ แต่ยากสำหรับเด็กก็ได้ หรือลืมมองในมุมกรอบความคิดของเด็ก ว่าการสื่อสารนั้นอาจยังไม่ให้คำตอบที่ชัดเจนมากพอ

เป็นที่น่าสังเกตว่า นักกีฬาเหรียญเงินมักจะเปรียบเทียบความสำเร็จ "ที่ได้รับ" กับ ความสำเร็จ "ที่จินตนาการไว้" ซึ่งก็คือเป้าหมายสูงสุด อย่าง เหรียญทอง ทำให้ความสุขของพวกเขาน้อยกว่าที่ควรจะเป็น เนื่องจากเกิดความรู้สึก "เสียดาย" ขึ้นมาในภายหลัง

ข้อโต้แย้งในสถานะของดาวพลูโต นำไปสู่การเปิดให้ลงคะแนนเพื่อสรุปว่า "อะไรคือดาวเคราะห์ในระบบสุริยะ" ทว่า "การลงคะแนนก็ดูจะขัดแย้งกับเรื่องของวิทยาศาสตร์ชีวภาพที่เป็นความจริงโดยปราศจากอคติ" สุดท้ายแม้ชื่อดาวพลูโตจะถูกตัดออก แต่นิยามของดาวเคราะห์ก็ยังไม่ได้รับการแก้ไข และอนาคตเราอาจได้เห็นการเปลี่ยนแปลงรายชื่อของดาวเคราะห์อีกครั้ง

งานวิจัยชี้ ปัจจัยที่เรียบง่ายที่สุดแต่มีพลังอย่างมากต่อการตัดสินปริมาณการกินของคน คือ ขนาดของภาชนะ ที่ยิ่งมีขนาดใหญ่มากเท่าไร ก็มีโอกาสกินมากขึ้นตาม ดังนั้นหากอยากลดปริมาณการกินก็อาจต้องลดขนาดภาชนะลงด้วย

คนจำนวนมากมองว่า การมีประสบการณ์ใหม่จากการซื้อสินค้าชิ้นหนึ่ง สามารถให้ความสุขกับเขาได้มากว่าการซื้อเพียงเพราะต้องการเป็นเจ้าของอย่างเดียว ฉะนั้นก่อนจะตัดสินใจซื้ออะไร อาจต้องพิจารณาไปถึงสิ่งที่อยากได้จากสินค้าชิ้นนั้นจริงๆ

เป็นที่สังเกตว่า ความปรารถนาสามารถสร้างกรอบความคิดที่ทำให้เรามองโลกไปในทิศทางใดทิศทางหนึ่งโดยเฉพาะได้ เช่น ความหิวมักจะทำให้เรามองโลกด้วยกรอบความคิดของอาหารอย่างไม่รู้ตัว ฉะนั้นเพื่อชีวิตที่ดีกว่า จึงต้องเข้าใจความปรารถนาและควบคุมให้เป็น

การจัดลำดับถือได้ว่ามีความสำคัญมาก โดยเฉพาะกับการใช้ชีวิต เพราะประสบการณ์ในตอนต้นจะทำหน้าที่เป็นกรอบความคิดที่ใช้มองประสบการณ์ในตอนหลัง ฉะนั้นเราจึงต้องออกแบบลำดับของประสบการณ์อย่างชาญฉลาด

Load more

Play this podcast on Podbean App